Sazların Ailesi
Bağlama Ailesi
Curadan Meydan Sazına; aynı kökten gelen, boyut ve düzeniyle farklılaşan bir saz ailesi.
Tek aile, çok ses
Aynı kökten.
Bağlama, tek bir saz değil; boyutları, tel düzeni ve tınısıyla birbirinden ayrılan bir enstrüman ailesinin ortak adıdır. Aynı yapım mantığını paylaşırlar: oyma ya da yaprak bir tekne, üzerine gerilen bir göğüs ve perdeleri bağlanan bir sap.
Aralarındaki fark çoğunlukla ölçüde ve düzendedir. Küçülen tekne sesi inceltir, büyüyen tekne kalınlaştırır; sapın boyu ve perde düzeni de sazın hangi seslerde rahat konuşacağını belirler.
Aynı soydan
Cura
Ailenin en küçük üyesi. Küçük teknesi ve kısa sapıyla en ince, en tiz sesi verir. Cura kelimesi Farsçadan gelmektedir; "Damla" demektir.
Kopuz
Farklı tel hassasiyeti, yüksekliği, ölçü, oran, form değişikliği ve çalım tekniği ile Cura ailesinden ayrılır. Bazı teknik değişikliklerle dede sazlarına nesimi curasına evrilebilir.
Kısa sap Bağlama
Ailenin en yaygın bilinen üyesi. 80'li yıllardan sonra köyden şehire göç ile yayılan bir formdur.
Tambura Bağlama (Uzun Sap Bağlama)
Bağlama ailesinin orta direğidir, ana formudur. Her forma ufak dokunuşlarla evrilebilir. Tatminkâr tonu ve tel hassasiyeti elde edilmesi en zahmetli olan sazdır. Birçok akort düzende icra imkânı sağlar.
Çöğür (Abdal Sazı)
Anadolu'da farklı terminolojik karşılığı kullanılsa da merhum Gazimihal'in de ifadesiyle Tambura Bağlama ile Divan Sazı arasında 45–48 cm tekne ölçülerine denir. Orta Anadolu havalarında önemli ve yegâne bir yeri vardır.
Divan Sazı
En büyük tekne, en kalın ses. Bağlamadan bir oktav peste akort edilir.
Meydan Sazı
Bağlama ailesinin en büyüğüdür. Adından da anlaşılacağı üzere büyük topluluklara hitap için 52 cm tekne üzeri ölçülerde olur.
Her saz, ait olduğu ailenin sesini taşır; ama hiçbiri bir diğerinin aynısı değildir.
— TahtakılıçBağlamanın adı nerden geliyor?
Bağlama, adı üstünde, telin bağlanması fiilinden türemiş bir isimdir. Bu kadar yalın bir kökten doğan kelime, aslında çok katmanlı bir enstrümanı tarif eder.
Bir saz, birçok isim
Anadolu'da bu saza birçok özel isim verilmiştir. Yöreden yöreye, ebatlarına ve kullanım amacına göre farklılaşmış bir enstrümandır. Aynı aileden gelseler de, her birinin kendi boyutu, kendi sesi vardır.
Çeşitliliği doğuran şey
Sazı üreten kişilerin teknik imkânları ve yeterliliğine göre yapım teknikleri de değişmiştir. Bu da farklı sonuçların ortaya çıkmasına yol açmış; farklı hassasiyetler ve tınılar doğmuştur. Bizim için her saz, bu çeşitliliğin tek bir örneğidir — hiçbiri bir diğerinin aynısı değildir.
Foto Galeri
Cura
Kısa Sap Bağlama
Tambura (Uzun Sap)
Tambura ve Cura
Divan Sazı
